06/12/2021
Taborety z okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej to coś więcej niż zwykłe meble. To świadkowie historii, symbol prostoty i funkcjonalności, a dla wielu – element wspomnień z dzieciństwa czy młodości. Charakteryzują się solidną, nieskomplikowaną konstrukcją, często wykonaną z drewna lub metalu, z prostym siedziskiem pokrytym skajem lub tkaniną. Ich uniwersalny design sprawia, że choć zaprojektowane wiele lat temu, wciąż doskonale wpisują się we współczesne wnętrza, zwłaszcza te utrzymane w stylu vintage, retro czy skandynawskim. Jednak ząb czasu nieubłaganie wpływa na ich wygląd – tapicerka może być wytarta, podarta, a konstrukcja wymagać odświeżenia. Na szczęście, odnowienie takiego taboretu to projekt, który z powodzeniem można zrealizować samodzielnie, nawet bez dużego doświadczenia w pracach tapicerskich czy renowacyjnych.
Co to jest Taboret PRL i dlaczego warto go odnowić?
Taborety PRL to meble produkowane masowo w Polsce Ludowej. Ich główną cechą była funkcjonalność i dostępność. Nie były to przedmioty luksusowe, a raczej praktyczne elementy wyposażenia każdego domu, kuchni czy zakładu pracy. Wiele z nich przetrwało do dziś dzięki solidności wykonania, choć często wymagają renowacji głównie ze względów estetycznych. Współcześnie, w dobie rosnącej świadomości ekologicznej i popularności upcyklingu, odnawianie starych mebli, w tym taboretów PRL, stało się modne i pożądane. Daje to nie tylko satysfakcję z samodzielnie wykonanej pracy, ale także pozwala stworzyć unikatowy element wystroju wnętrza, idealnie dopasowany do naszych potrzeb i gustu. Odnowiony taboret PRL może służyć jako dodatkowe siedzisko, podnóżek, a nawet oryginalny stolik pomocniczy.
Przygotowanie do renowacji – co będzie potrzebne?
Zanim przystąpisz do pracy, warto zgromadzić wszystkie niezbędne narzędzia i materiały. Upewnij się, że masz odpowiednie miejsce do pracy – dobrze oświetlone i zabezpieczone przed zabrudzeniem. Podstawowe narzędzia, które przydadzą się podczas odnawiania taboretu, to:
- Śrubokręt lub wkrętarka (do demontażu siedziska)
- Szczypce lub nóż tapicerski (do usuwania starej tapicerki i zszywek)
- Papier ścierny o różnej gradacji (do przygotowania powierzchni drewnianych/metalowych)
- Pędzel lub wałek (do malowania/lakierowania)
- Farba lub lakier do drewna/metalu
- Nowa tkanina obiciowa
- Nowa pianka tapicerska i/lub owata tapicerska (wata)
- Nożyczki krawieckie
- Taker tapicerski (zszywacz) i zszywki
- Ewentualnie: klej do drewna, wkręty, szpachla do drewna
Wybór materiałów zależy od Twojej wizji. Chcesz zachować oryginalny wygląd? Postaw na klasyczny skaj. Marzy Ci się coś nowoczesnego? Wybierz welur, tkaninę strukturalną lub materiał o odważnym wzorze. Pamiętaj, aby była to tkanina tapicerska, odporna na przetarcia.
Renowacja krok po kroku – od konstrukcji do tapicerki
Krok 1: Demontaż i ocena stanu
Pierwszym krokiem jest odkręcenie siedziska od stelaża taboretu. Zazwyczaj jest ono przymocowane za pomocą śrub. Po zdjęciu siedziska dokładnie oceń stan zarówno stelaża, jak i samej deski siedziskowej. Sprawdź, czy nogi są stabilne, czy drewno nie jest spróchniałe, a metal nie skorodowany. Deska siedziskowa (często sklejka) powinna być cała, bez pęknięć.
Krok 2: Renowacja stelaża
Jeśli stelaż jest drewniany, zacznij od dokładnego oczyszczenia go i zeszlifowania starej powłoki lakierniczej lub malarskiej. Użyj papieru ściernego o grubszej gradacji do usunięcia większości warstwy, a następnie drobniejszego do wygładzenia powierzchni. Jeśli są ubytki, można je wypełnić szpachlą do drewna. Po odpyleniu stelaża, możesz przystąpić do malowania lub lakierowania. Nałóż 2-3 cienkie warstwy, zgodnie z zaleceniami producenta farby/lakieru, pamiętając o czasie schnięcia między warstwami. Jeśli stelaż jest metalowy i wymaga odświeżenia, oczyść go z rdzy (np. szczotką drucianą) i pomaluj farbą do metalu.
Krok 3: Usuwanie starej tapicerki i przygotowanie siedziska
To często najbardziej czasochłonny etap. Za pomocą szczypiec lub noża tapicerskiego usuń wszystkie stare zszywki i materiał obiciowy. Pod materiałem znajdziesz starą gąbkę lub inne wypełnienie – usuń je. Jeśli pod gąbką była owata lub filc, również je usuń. Oczyść deskę siedziskową z resztek kleju czy materiałów. Sprawdź stan deski – jeśli jest uszkodzona, najlepiej wymienić ją na nową sklejkę o tej samej grubości i kształcie.
Krok 4: Nakładanie nowej pianki i owaty
Na czystą deskę siedziskową nałóż nową piankę tapicerską. Grubość pianki zależy od preferowanego komfortu, ale zazwyczaj wystarczy 2-4 cm. Wytnij piankę w kształcie siedziska, dodając po 1-2 cm zapasu z każdej strony. Przyklej ją do deski klejem do pianki. Na piankę nałóż warstwę owaty tapicerskiej. Owata wygładza powierzchnię, nadaje siedzisku przyjemną miękkość i ułatwia naciąganie tkaniny, zapobiegając jej ślizganiu się po piance. Wytnij owatę z większym zapasem niż piankę, tak aby można ją było zawinąć pod spód deski.
Krok 5: Tapicerowanie
Przykryj siedzisko przygotowaną tkaniną obiciową. Materiał powinien być wystarczająco duży, aby można go było swobodnie naciągnąć i przymocować pod spodem deski. Ułóż siedzisko pianką do dołu, a na wierzchu rozłóż tkaninę, upewniając się, że wzór (jeśli jest) jest ułożony prosto. Zacznij mocować tkaninę za pomocą takera tapicerskiego. Przymocuj po jednej zszywce na środku każdego boku siedziska, naciągając materiał. Następnie kontynuuj zszywanie, pracując od środka na zewnątrz, na przemian po przeciwnych stronach (góra-dół, lewo-prawo). Pamiętaj o ciągłym naciąganiu tkaniny, aby uniknąć zmarszczek. Najwięcej uwagi wymagają narożniki – materiał należy starannie złożyć i przymocować, tworząc estetyczne zakładki. Po przymocowaniu całej tkaniny, odetnij jej nadmiar.
Krok 6: Wykończenie i montaż
Aby spód siedziska wyglądał estetycznie i zabezpieczyć tapicerkę, możesz przybić cienki materiał wykończeniowy (np. fizelinę tapicerską). Następnie przykręć odnowione siedzisko z powrotem do odnowionego stelaża. Twój taboret PRL jest gotowy do użycia!
Gdzie szukać taboretów PRL do odnowienia?
Jeśli nie masz takiego taboretu w domu, możliwości jego znalezienia jest kilka. Najczęściej można je spotkać na targi staroci i pchlich targach. Warto przeglądać ogłoszenia na lokalnych portalach internetowych (np. OLX, Allegro Lokalnie) w sekcji „antyki”, „meble używane” czy „starocie”. Czasem można je znaleźć w antykwariatach, choć zazwyczaj będą już odnowione i w wyższej cenie. Pamiętaj, że szukając mebla do renowacji, nie musisz zwracać uwagi na zniszczoną tapicerkę – i tak ją wymienisz. Kluczowa jest solidna konstrukcja stelaża.
Tabela porównawcza materiałów na siedzisko
| Materiał | Zalety | Wady | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Pianka tapicerska (poliuretanowa) | Sprężysta, łatwa w obróbce, różna twardość/gęstość | Może się ubijać z czasem (szczególnie niskiej jakości) | Podstawowe wypełnienie siedziska |
| Owata tapicerska (wata poliestrowa) | Nadaje miękkość, wygładza powierzchnię, ułatwia naciąganie tkaniny | Nie daje podparcia, cienka | Warstwa wierzchnia na piance |
| Sprężyny (np. bonellowe) | Bardzo trwałe, zapewniają komfort | Wymagają specjalistycznej wiedzy i narzędzi do montażu | Występują w niektórych starszych, bardziej rozbudowanych siedziskach (rzadziej w prostych taboretach PRL) |
| Pasy tapicerskie (gumowe/jutowe) | Tworzą elastyczną bazę pod wypełnienie | Wymagają wprawy w naciąganiu i mocowaniu | Alternatywa dla deski w podstawie siedziska |
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy mogę użyć zwykłej tkaniny dekoracyjnej do obicia taboretu?
Nie jest to zalecane. Tkaniny dekoracyjne zazwyczaj nie są tak odporne na ścieranie i rozciąganie jak tkaniny tapicerskie. Siedzisko taboretu jest intensywnie użytkowane, dlatego warto zainwestować w materiał przeznaczony do tapicerki, który zapewni trwałość.
Jak dobrać grubość pianki?
Dla typowego taboretu PRL o płaskiej desce, pianka o grubości 3-4 cm i gęstości T25-T30 będzie dobrym wyborem, zapewniając komfort i trwałość. Cieńsza pianka (1-2 cm) sprawdzi się, jeśli siedzisko ma już jakąś formę lub chcesz uzyskać twardsze siedzisko.
Co zrobić, jeśli stelaż taboretu jest rozchwiany?
Drewniany stelaż można spróbować skleić klejem do drewna w miejscach połączeń. Jeśli elementy są mocowane na wkręty, sprawdź ich stan i ewentualnie wymień na dłuższe lub grubsze. Metalowy stelaż może wymagać spawania, jeśli połączenia są uszkodzone.
Czy muszę usuwać stary lakier/farbę ze stelaża?
Jeśli stara powłoka jest w dobrym stanie, nie łuszczy się i chcesz tylko zmienić kolor, możesz ją lekko zmatowić papierem ściernym i pomalować farbą przeznaczoną do malowania po starych powłokach. Jeśli jednak stara warstwa jest zniszczona, pęka lub odpada, konieczne jest jej całkowite usunięcie.
Ile czasu zajmuje renowacja jednego taboretu?
Czas renowacji zależy od stanu taboretu, zakresu prac (tylko tapicerka czy też renowacja stelaża) i Twojego doświadczenia. Sama tapicerka zajmuje zazwyczaj 1-2 godziny. Pełna renowacja ze szlifowaniem i malowaniem stelaża może potrwać od kilku godzin do całego dnia, wliczając czas schnięcia farby/lakieru.
Podsumowanie
Odnowienie taboretu PRL to satysfakcjonujący projekt, który pozwala tchnąć nowe życie w mebel z historią. Niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na zachowanie jego oryginalnego charakteru, czy nadasz mu zupełnie nowy, nowoczesny wygląd, odnowiony taboret stanie się unikatowym elementem Twojego wnętrza. To także świetny sposób na rozwijanie umiejętności majsterkowania i przyczynienie się do idei zrównoważonego rozwoju poprzez upcykling. Chwytaj więc za narzędzia, wybierz swoją ulubioną tkaninę i daj swojemu taboretowi PRL drugą młodość!
Zainteresował Cię artykuł Odnowa Taboretu PRL: Drugie Życie Ikony? Zajrzyj też do kategorii Renowacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!